Alphanova ziyaretçileri için hazırladığımız bu rehberde Bilmukabele kimlere denir hakkında bilmeniz gerekenleri anlatıyoruz.
İnsanların birbirine söylediği birkaç kelime, bazen koca bir kültürün değerlerini anlatmaya yeter. Birinin güzel dileğine aynı içtenlikle karşılık vermek, yalnızca nezaket göstergesi değil, aynı zamanda insanlar arasındaki sosyal bağları güçlendiren önemli bir davranıştır. Türkçede bu anlayışın en güzel örneklerinden biri olan “bilmukabele” kelimesi, karşılıklılık kültürünü anlamak açısından dikkat çekicidir. Peki, Bilmukabele kimlere denir? Bu ifade hangi durumlarda kullanılır ve farklı toplumlarda nasıl karşılık bulur?
Antropolojik açıdan bakıldığında bilmukabele, yalnızca bir teşekkür veya nezaket sözü değildir. Toplumların iletişim biçimlerini, geleneklerini, sembollerini ve
oluşumunu yansıtan kültürel bir davranıştır.
Bilmukabele, Arapça kökenli bir kelimedir. “Karşılık olarak”, “ben de aynı şekilde” veya “karşılıklı olarak” anlamlarında kullanılır. Günlük konuşmalarda bir kişinin güzel dileğine, övgüsüne ya da iyi temennisine aynı yönde karşılık vermek amacıyla söylenir.
Örneğin:
– Birisi “Size iyi günler dilerim.” dediğinde “Bilmukabele” denilebilir.
– Bir kişi “Tanıştığımıza memnun oldum.” dediğinde aynı memnuniyet karşılıklı olarak ifade edilebilir.
– Birisi “Başarılar dilerim.” dediğinde “Bilmukabele” şeklinde cevap verilebilir.
Bilmukabele, belirli bir meslek grubuna, yaşa, toplumsal sınıfa veya akrabalık ilişkisine özgü değildir. Güzel bir dileğe karşılık vermek isteyen herkes tarafından kullanılabilir.
Özellikle şu kişiler arasındaki iletişimde karşılaşılır:
– Arkadaşlar ve tanıdıklar,
– Aile büyükleri ve akrabalar,
– İş arkadaşları ve yöneticiler,
– Yeni tanışılan kişiler,
– Resmî veya yarı resmî ortamlardaki insanlar.
Burada önemli olan, kelimenin karşılıklı iyi niyet bildiren bir iletişim bağlamında kullanılmasıdır.
Antropoloji, insanların davranışlarını yalnızca bireysel tercihler üzerinden değil, içinde yaşadıkları kültürel çevreyle birlikte değerlendirir. Bilmukabele de bu açıdan toplumsal karşılıklılık ilkesinin dildeki yansımalarından biridir.
Toplumlarda selamlaşma, teşekkür etme, iyi dilekte bulunma ve vedalaşma gibi davranışlar belirli ritüeller çerçevesinde gerçekleşir.
Türkiye’de bayramlaşırken büyüklerin ellerini öpmek, misafire ikramda bulunmak veya birinin güzel dileğine karşılık vermek sosyal ilişkilerin devamlılığını sağlayan davranışlardır.
Bilmukabele de bu nezaket ritüellerinin dilsel bir parçasıdır. Söylenen güzel bir sözün karşılıksız bırakılmaması, iletişimde uyum ve saygı oluşturur.
Dil, yalnızca bilgi aktarma aracı değildir. Aynı zamanda toplumun değerlerini ve ortak hafızasını taşır.
Bilmukabele kelimesi, karşılıklı saygı ve iyi niyetin sembolik ifadesi olarak değerlendirilebilir. Benzer işlev farklı kültürlerde farklı kelimelerle ortaya çıkar.
Örneğin İngilizcede kullanılan “Likewise” ifadesi, bir dileğe aynı şekilde karşılık vermek için tercih edilir. Fransızcadaki “De même” ve Almancadaki “Ebenso” ifadeleri de benzer anlamlar taşır.
Kelimeler farklı olsa da temel toplumsal ihtiyaç aynıdır: İnsanlar iletişim kurarken karşılarındaki kişinin iyi niyetini tanımak ve buna karşılık vermek ister.
Akrabalık ilişkileri, kültürel davranışların öğrenildiği en önemli alanlardan biridir. Çocuklar aile içinde selamlaşmayı, teşekkür etmeyi, büyüklerine saygı göstermeyi ve iyi dileklere karşılık vermeyi öğrenir.
Özellikle geleneksel Türk aile yapısında nezaket ifadeleri, kuşaklar arasında aktarılan sosyal mirasın bir parçasıdır.
Bilmukabele kelimesinin kullanımı da bu kültürel aktarımın örneklerinden biridir. Bir çocuk aile büyüklerinin konuşmalarında bu ifadeyi duydukça kelimenin yalnızca anlamını değil, hangi sosyal ortamda kullanılacağını da öğrenir.
Bilmukabele kavramını daha iyi anlamak için farklı toplumların iletişim alışkanlıklarına bakmak gerekir.
Japanese Work Culture: Everything You Need to Know | JoynTokyo
joyn.tokyo
Japon toplumunda eğilerek selamlaşmak, karşılıklı saygının önemli sembollerinden biridir. Selamlaşmanın biçimi, kişilerin yaşına ve sosyal konumuna göre değişebilir.
Bu davranış, bilmukabele kelimesinin taşıdığı karşılıklı nezaket anlayışıyla benzer bir sosyal işleve sahiptir.
Vishnukant Ramachandran – Growth Strategist & Partnership Architect
vishnukantr.com
Arap toplumlarında selamlaşma, dua ve iyi dilekler günlük iletişimde önemli yer tutar. Bir kişinin dileğine benzer bir temenniyle karşılık vermek, toplumsal dayanışmayı güçlendiren davranışlardan biridir.
Bilmukabele kelimesinin Arapça kökeni de bu dilsel ve kültürel geçmişle bağlantılıdır.
【🇬🇪ジョージア】文化・マナー編：現地の人との付き合い方｜これだけ知って行けば大丈夫、現地の人との距離感ガイド｜🇬🇪 Georgia (ジョージア) ガイド ／ Jim（J2G）
note.com
Avrupa ve Kuzey Amerika toplumlarında “Same to you”, “Likewise” veya “You too” gibi ifadeler benzer amaçlarla kullanılır.
Bu örnekler, kültürler arasında farklı iletişim biçimleri bulunsa da karşılıklılık ilkesinin evrensel bir sosyal ihtiyaç olduğunu gösterir.
Antropolojide karşılıklılık, yalnızca konuşma biçimleriyle sınırlı değildir. Ekonomik ve toplumsal ilişkilerin de temel unsurlarından biridir.
Antropolog Marcel Mauss, Armağan adlı eserinde hediyeleşmenin toplumlarda karşılıklı sorumluluk ve sosyal bağ oluşturduğunu ele almıştır.
Birine hediye vermek, yardım etmek veya misafir ağırlamak çoğu zaman karşılıklı güven ilişkisini güçlendirir. Buradaki karşılık her zaman maddi olmak zorunda değildir.
Bilmukabele de benzer bir düşüncenin dildeki küçük bir örneğidir. Bir kişi güzel bir dilekte bulunur, diğeri aynı iyi niyeti kendisine yöneltir. Böylece iletişim tek taraflı olmaktan çıkar ve karşılıklı bir ilişkiye dönüşür.
çerçevesinde değerlendirildiğinde, bu kelimenin anlamının yalnızca sözlük karşılığıyla açıklanamayacağı görülür.
Kültürel görelilik, bir toplumun davranışlarını başka bir toplumun değer yargılarıyla ölçmeden, kendi kültürel koşulları içerisinde anlamaya çalışmaktır.
Örneğin Türkiye’de bilmukabele kullanmak bazı kişiler için zarif ve saygılı bir konuşma biçimidir. Ancak başka bir toplumda aynı anlamı taşıyan farklı bir kelime veya beden hareketi tercih edilebilir.
Bu farklılıklar, toplumların
oluşumunu da etkiler. İnsanlar kullandıkları kelimeler, selamlaşma biçimleri ve nezaket kuralları aracılığıyla ait oldukları kültürün özelliklerini yansıtır.
Antropolojik saha araştırmalarında araştırmacılar, insanların gündelik yaşamlarını gözlemleyerek sosyal ilişkilerin nasıl kurulduğunu inceler. Bronislaw Malinowski’nin Trobriand Adaları’ndaki çalışmaları, karşılıklı alışverişin yalnızca ekonomik kazançtan ibaret olmadığını, toplumsal bağları ve dayanışmayı da şekillendirdiğini göstermiştir.
Benzer şekilde, günlük konuşmalardaki teşekkür, selamlaşma ve karşılıklı iyi dilek ifadeleri de toplumların sosyal düzenini anlamak için önemli gözlem alanlarıdır.
Bilmukabele kelimesinin önemi, kısa olmasına rağmen güçlü bir sosyal mesaj taşımasından kaynaklanır.
Bu ifade:
– Karşılıklı saygıyı gösterir.
– İletişimde nezaket oluşturur.
– İyi niyetin karşılıklı olduğunu belirtir.
– Kültürel geleneklerin yaşamasına katkıda bulunur.
– İnsanlar arasındaki sosyal mesafeyi azaltabilir.
Bununla birlikte kelimenin her ortamda kullanılması zorunlu değildir. Daha samimi konuşmalarda “Ben de size” veya “Size de” gibi ifadeler aynı işlevi görebilir.
Bilmukabele, günlük konuşmalarda kullanılan basit bir nezaket sözcüğünden çok daha fazlasıdır. İnsanların birbirine iyi dileklerle yaklaşmasını, karşılıklı saygı göstermesini ve sosyal ilişkilerini sürdürmesini sağlayan kültürel bir ifadedir.
Antropolojik açıdan değerlendirildiğinde bu kelime; ritüeller, semboller, akrabalık ilişkileri, ekonomik karşılıklılık ve kimlik oluşumu gibi pek çok konuyla bağlantılıdır.
Farklı toplumlarda farklı kelimelerle ifade edilse de karşılıklı nezaket anlayışı insanları birbirine yaklaştıran ortak değerlerden biridir. Bazen tek bir kelime, hiç tanımadığımız bir insanla aramızda küçük ama anlamlı bir bağ kurmaya yeter.
Belki de kültürleri anlamanın en güzel yollarından biri, insanların birbirlerine nasıl karşılık verdiklerini dikkatle gözlemlemektir. Çünkü nezaket, yalnızca söylenen sözlerde değil, o sözlerin arkasındaki karşılıklı anlayışta saklıdır.